Prema medijskim analizama, Biljana Plavšić, koja je preminula u Beogradu 1. oktobra 2026. godine, nije imala političkog iskustva prije jula 1990. i formiranja SDS-a. Kao izrazito religiozna osoba, stranci je pristupila vođena antikomunističkim stavovima i fascinirana istupima Jovana Raškovića, u čijim je idejama prepoznala vrline srpstva, časti i demokratije. Početkom 1991. godine postala je članica Predsjedništva SR Bosne i Hercegovine, gdje je zajedno s Nikolom Koljevićem zagovarala centralističku politiku blisku zvaničnom Beogradu, a već u martu iste godine zabilježena su njihova prva otvorena razmimoilaženja s ostalim članovima tog tijela.
Odbijanje prijedloga iz Beograda od strane bosanskohercegovačkog rukovodstva vodilo je stvaranju srpskih autonomnih oblasti i teritorijalnom cjepkanju. Presretnuti telefonski razgovori iz avgusta 1991. godine između Biljane Plavšić i Radovana Karadžića svjedoče o ranim planovima za provođenje svesrpskog referenduma, koji je kasnije realizovan kao Plebiscit srpskog naroda u novembru. Tokom marta 1992. godine, nakon održavanja referenduma o nezavisnosti, Plavšić je bila u neprekidnom kontaktu s vođama Kriznog štaba SDS-a, uključujući Rajka Dukića i Karadžića, tokom organizovanja i podizanja barikada u Sarajevu.
Nakon što su jedinice Željka Ražnjatovića Arkana upale u Bijeljinu i počinile zločine nad nesrpskim stanovništvom početkom aprila 1992. godine, Plavšić je kao dio delegacije posjetila taj grad, javno minimizirajući razmjere nasilja i optužujući sarajevske medije za dezinformisanje. Ubrzo potom, između 8. i 9. aprila, Plavšić i Koljević su podnijeli ostavke na funkcije u Predsjedništvu RBiH. Već 12. maja 1992. godine izabrana je u tročlano Predsjedništvo Srpske Republike, uz Karadžića i Koljevića, pri čemu je unutar političkih krugova tretirana kao izuzetno privržena nacionalnim ciljevima te zadužena za koordinaciju sa crkvenim i desno orijentisanim strukturama.