Mreža lažnih stranica iz Rumunije vodila prikrivenu digitalnu kampanju protiv studentskog pokreta u Srbiji
Rumunski BBC otkrio je mrežu od 56 Facebook stranica koje su uoči parlamentarnih izbora u Srbiji plaćale oglase protiv opozicionog studentskog pokreta, šireći pritom i nepotkrijepljene optužbe. Oglasi nisu sadržavali podatke o finansijerima, iako Meta zahtijeva da političko oglašavanje bude jasno označeno.
Prema novinarskim istraživanjima, razotkrivena je organizovana mreža od 56 Facebook stranica koje su uoči parlamentarnih izbora u Srbiji sprovodile plaćenu kampanju protiv opozicionog studentskog pokreta. Između sredine septembra i sredine oktobra objavljen je najmanje 91 sponzorisani oglas sa neutemeljenim optužbama, pri čemu je kompanija Meta naknadno uklonila 47 objava jer nisu imale obaveznu oznaku o političkom oglašavanju niti podatke o naručiocu.
Finansijski tragovi ukazuju na to da su svi analizirani oglasi plaćani u rumunskoj valuti, pri čemu je do 16. oktobra utrošeno najmanje 29.437 leja. Istraga je utvrdila da iza najmanje tri plaćena oglasa stoji kompanija Bmobile SRL iz Craiove. Većina spornih stranica pokrenuta je 9. i 10. septembra pod naizgled bezazlenim nazivima poput „Miris bakinog dvorišta“ i „Teme za razgovor uz kafu“, koristeći profilne fotografije stvorene vještačkom inteligencijom.
Putem ove mreže plasirano je preko 800 kratkih video-zapisa koji su, zahvaljujući plaćenoj promociji, zabilježili višemilionske preglede uprkos skromnom broju stalnih pratilaca. U tim materijalima članovi studentskog pokreta neosnovano su prikazivani kao korumpirani i nasilni, dok su pojedini opozicionari, uključujući kandidatkinju Sanelu Ramadanović, bili izloženi diskriminatornim napadima na vjerskoj osnovi i uvredljivim komentarima.
U analiziranim video-snimcima identifikovano je više od dvanaest osoba, među kojima su bili animatori za djecu iz okoline Bukurešta i jedan lokalni vijećnik rumunske stranke Savez za ujedinjenje Rumuna (AUR). Pojedini akteri potvrdili su da su njihova lica iskorištena bez saglasnosti i znanja, pri čemu su glasovi i izgovor djelovali neprirodno za izvorne govornike srpskog jezika.
Kompanija Bmobile SRL, čiji je vlasnik Andrei Bușee, ranije je vodila digitalnu kampanju za bivšeg rumunskog premijera Victora Pontu tokom predsjedničkih izbora 2025. godine za iznos od oko 960.000 eura. Ponta je 2016. imenovan za počasnog savjetnika Aleksandra Vučića, a tokom 2025. godine boravio je u Beogradu gdje se sastao sa Donaldom Trumpom Jr.
Nadzorni organi u Srbiji primili su prijave zbog uočenih neregularnosti u digitalnom prostoru, s obzirom na to da nijedna treća strana nije prijavila troškove kampanje Agenciji za sprečavanje korupcije, iako su zakonski pragovi prekoračeni. Srpska napredna stranka nije se očitovala o ovim navodima, dok je Meta podsjetila na obavezu transparentnog deklarisanja političkih oglašivača.
