Iako je rakija duboko ukorijenjena u tradiciju i prisutna na svim važnim životnim događajima na ovim prostorima, njeno stručno vrednovanje daleko nadilazi uobičajena uvjerenja domaćina. Nemanja Stevanović iz Gornjeg Milanovca, profesionalni degustator i proizvođač, objašnjava da se procjena kvaliteta jakih alkoholnih pića temelji na strogim pravilima. Njegov put započeo je na porodičnom imanju na padinama Rudnika uz rijeku Gružu, gdje se tradicija pravljenja pića od sorti poput požegače i crvene ranke prenosila generacijama, što ga je kasnije motivisalo na ozbiljnija ulaganja u opremu, voćnjake i stručno usavršavanje.
U praksi se primjenjuju dva modela bodovanja: tradicionalni do 20 bodova, koji brzo analizira boju, bistrinu, tipičnost, miris i okus, te detaljniji savremeni sistem do 100 bodova raspoređenih u deset kategorija. Stevanović napominje da moderniji pristup potrošačima pruža znatno jasniju sliku jer je laiku ocjena od 90 bodova intuitivnija od 18 bodova u starom formatu. Rad komisije usaglašava stavove više članova, a kada dva vrhunska uzorka imaju isti broj poena, presuđuju nijanse poput slojevitosti aroma, dužine trajanja okusa i cjelokupnog sklada, o čemu u konačnici odlučuje predsjednik žirija.
Proces degustacije zahtijeva strogu disciplinu kako bi se sačuvala oštrina čula tokom dugotrajnih takmičenja. Iako je Stevanović u jednom danu znao ocijeniti i do 150 uzoraka, optimalnim smatra tempo od 70 do 80 pića dnevno, uz obavezne pauze kod kompleksnijih destilata poput odležale šljivovice, lozovače, vinjaka i dunje iz bureta. Na manifestacijama poput Hajdučkog festivala rakije u Bogatiću, komisija je tokom 13 dana ispitala čak 1.001 uzorak. Kako bi se spriječilo opijanje, degustatori uzimaju tek minimalne gutljaje, dok se nepce između proba neutrališe mladim sirom, hljebom, nemasnim mlijekom, blagim narescima te običnom i mineralnom vodom.
