Split okuplja lidere južne Evrope na samitu MED9 uoči ključnih pregovora o budžetu EU

Tokom utorka i srijede Split će ugostiti samit neformalne grupacije EU MED9, koji predstavlja ključno usklađivanje pozicija južnih članica pred predstojeće razgovore o novom evropskom budžetu. Ova regionalna inicijativa okuplja devet država sa juga Evropske unije: Hrvatsku, Sloveniju, Italiju, Francusku, Španiju, Maltu, Kipar, Grčku i Portugal. Predstavnici ovog bloka čine trećinu članica Unije, obuhvataju 40 procenata njene teritorije, 41 posto bruto domaćeg proizvoda i čak 45 posto ukupnog stanovništva.

Kao ovogodišnji predsjedavajući, Hrvatska dočekuje najviše evropske i regionalne zvaničnike, a svoj dolazak potvrdili su francuski predsjednik Emmanuel Macron, premijerka Italije Giorgia Meloni i španski premijer Pedro Sanchez. Na skup dolaze i čelnica Evropske komisije Ursula von der Leyen, predsjednik Evropskog vijeća Antonio Costa, kao i monegaški knez Albert II., koji je pozvan zbog angažmana na polju zaštite mora i okoliša, te jordanski prijestolonasljednik Al Husein bin Abdulah. Dio delegacija pristiže već u utorak, zbog čega su u gradu na snazi izuzetno visoke sigurnosne mjere.

Ovaj samit predstavlja završnicu i vrhunac hrvatskog predsjedavanja formatom, tokom kojeg su već priređena tri ministarska sastanka vanjskih poslova te pet tematskih sektorskih susreta. Osnovna namjera susreta jeste usaglašavanje zajedničkih pozicija mediteranskih zemalja pred sjednicu Evropskog vijeća koja se održava sedam dana poslije u Briselu. Iz Vlade je pojašnjeno da je termin sastanka u Splitu planski određen neposredno prije okupljanja evropskih lidera.

U fokusu razgovora su aktuelni pregovori o višegodišnjem finansijskom okviru Evropske unije za razdoblje od 2028. do 2034. godine. Plan je da se okvirni sporazum zaključi do kraja tekuće godine kako bi sistem nesmetano funkcionisao od početka 2028. Dodatni razlog za žurnost leži u činjenici da građani Francuske, Italije i Španije 2027. godine izlaze na izbore, što bi moglo otežati pregovarački proces.

Na splitskom sastanku neće učestvovati članice takozvane „štedljive šestorke“ sa sjevera – Njemačka, Nizozemska, Austrija, Danska, Švedska i Finska – koje kao neto uplatiteljice insistiraju na znatno restriktivnijem budžetu. Dok su predstavnici te grupacije u augustu tražili rezanje predloženog budžeta Evropske komisije za stotine milijardi eura, južne članice okupljene u Splitu zalažu se za izdašniji plan koji bi očuvao dosadašnja ulaganja u poljoprivrednu i kohezijsku politiku.