Milioni građana izašli su na ulice širom Francuske, Italije, Španije, Portugala, Belgije i Grčke tokom oktobra, a protestni talas bez jedinstvenog vodstva nastavio se demonstracijama u Njemačkoj i drugim zemljama. Francuske vlasti su nakon teških nereda najavile angažovanje 70.000 policajaca. Iako su neposredni povodi različiti — od lošeg stanja u francuskim školama, preko visokih kirija u Španiji i Portugalu, do poskupljenja dizela u Italiji — u osnovi nezadovoljstva nalaze se rastući troškovi života i nekvalitetne javne usluge.
Glavni pokretač novog inflatornog udara je poskupljenje energenata. Prema podacima američke Uprave za energetske informacije (EIA), cijena barela nafte tipa Brent skočila je sa 71 dolara, zabilježenog 27. februara uoči izbijanja rata u Iranu, na 130 dolara 8. oktobra. To je izazvalo rast godišnje stope inflacije u oktobru na 5,4 posto u Italiji, 4,9 u Španiji, 3,4 u Francuskoj i 2,8 posto u Njemačkoj, pri čemu su u Italiji energenti u godinu dana poskupjeli za 31,4 posto, a u Francuskoj 24,1 posto. Podaci Eurostata pokazuju da je septembarska inflacija u eurozoni dostigla 3,8 posto, nakon 3,2 posto u augustu.
Pritisak na životni standard pojačan je dugogodišnjim poskupljenjima, pri čemu su cijene hrane i bezalkoholnih pića u Evropskoj uniji između augusta 2021. i augusta 2026. godine porasle za 34 posto. Dodatni problem predstavlja stambeno pitanje, budući da su se cijene kuća u Portugalu od 2017. više nego udvostručile, uz sličan rast kirija, dok najave budžetskih rezova, poput plana štednje od 54 milijarde eura u Francuskoj za 2027. godinu, dodatno izazivaju revolt. Kriza je proizvela i političke potrese, pa je španski premijer Pedro Sánchez zakazao prijevremene izbore za 29. novembar nakon neuspjeha stambenih mjera u parlamentu.
U Bosni i Hercegovini zabilježen je još brži rast cijena nego u većini zemalja pogođenih demonstracijama. Agencija za statistiku BiH evidentirala je godišnju inflaciju od šest posto u septembru, pri čemu je prevoz poskupio 27,6 posto, a stanovanje i režije 12,7 posto, dok su hrana i pića u prosjeku neznatno pojeftinili za 0,1 posto. Cijena dizela je između 7. augusta i 8. oktobra porasla 10,4 posto, dostigavši prosječnih 3,77 KM po litru 26. oktobra. Pored toga, MMF procjenjuje usporavanje ekonomskog rasta BiH na 2,3 posto u ovoj godini, uz inflaciju od pet posto.
Iako je prosječna neto plata u BiH u augustu iznosila 1.701 KM i rasla za 7,7 posto na godišnjem nivou, radnici sa minimalnim primanjima trpe znatne gubitke. Najniža plata u Federaciji BiH porasla je tek 2,7 posto i iznosi 1.027 KM, što uz inflaciju od šest posto predstavlja pad realne kupovne moći. Sindikalna potrošačka korpa za četveročlanu porodicu u FBiH u septembru je iznosila 3.565,70 KM, što znači da je prosječna plata pokriva sa 47,90 posto, a minimalna sa svega 28,81 posto. U Republici Srpskoj korpa iznosi 2.964,10 KM, a prosječna plata od 1.727 KM dovoljna je za 58,26 posto njenih troškova.
Poređenje primanja sa evropskim nivoom pokazuje drastičan jaz. Prosječna plata u BiH od oko 870 eura čini tek oko trećinu njemačke i francuske mjesečne plate, gdje zaposleni u prosjeku zarađuju oko 2.580 odnosno 2.570 eura neto, te oko 40 posto primanja u Španiji (2.100 eura) i Italiji (2.040 eura). Slično je i sa minimalnim zaradama: bruto minimalac u Republici Srpskoj od 1.476 KM (oko 755 eura) iznosi približno 70 posto onog u Portugalu i Grčkoj (po 1.073 eura), nešto više od polovine španskog (1.425 eura) i trećinu njemačkog (2.343 eura), dok su visoki iznosi zabilježeni i u Belgiji (2.234 eura) i Francuskoj (1.867 eura). Uz manjak redovnog usklađivanja primanja sa rastom cijena, domaći radnici suočavaju se sa znatno težim ekonomskim okolnostima od građana Evrope.
