Istraživački tim predvođen Silviom Protopapa sa Southwest Research Institutea (SwRI) u Sjedinjenim Američkim Državama došao je do novih saznanja o međuzvjezdanoj kometi 3I/ATLAS. Ova studija zvanično je objavljena 26. oktobra u naučnom časopisu The Astrophysical Journal Letters, prenose mediji.
Kometa 3I/ATLAS uočena je u julu 2025. godine i predstavlja tek treći registrovani objekt koji je u Sunčev sistem stigao iz dubina Mliječnog puta, nakon što su ranije zabilježeni Oumuamua 2017. i Borisov 2019. godine. Iako matična zvijezda oko koje je formirana još uvijek nije poznata, istraživači navode da je nastala u disku sačinjenom od gasa i prašine oko mlade zvijezde, a njena starost se procjenjuje na 10 do 12 milijardi godina, što je više nego dvostruko starije od Sunčevog sistema.
Spektrograf NIRSpec, smješten na teleskopu James Webb, zabilježio je kometu u tri navrata u periodu od augusta 2025. do aprila 2026. godine, obuhvatajući faze prije i poslije njenog perihela. Kako se površina komete približavanjem Suncu zagrijava, oslobođeni gas sa sobom nosi čestice prašine i leda u komu i rep, što omogućava detaljna astronomska posmatranja.
Za razliku od uobičajenih kometa našeg sistema koje pokazuju jasne spektralne tragove vodenog leda na talasnim dužinama od tri mikrona, uz prateće signale na 1,5 i dva mikrona, kod 3I/ATLAS kraći signali su gotovo u potpunosti izostali. Silvia Protopapa pojasnila je da je takav raspored predstavljao zagonetku, jer snažna traka na tri mikrona ukazuje na postojanje vodenog leda, ali izostanak signala na kraćim dužinama upućuje na to da led nije u obliku karakterističnom za domaća nebeska tijela.
Analitički modeli otkrili su da se kometa sastoji od mikroskopskih zrna vodenog leda manjih od jednog mikrona, koja su izmiješana sa znatnim količinama prašine, dok su zrna kod nama poznatih kometa znatno čišća. Protopapa je naglasila kako upravo visok udio prašine izdvaja ovaj objekt i nosi ključne informacije o specifičnim uslovima u kojima se formirao.
Spektar komete 3I/ATLAS pokazuje sličnosti sa srednje velikim transneptunskim objektima koji se nalaze na dalekim rubovima iza Neptuna i obiluju organskim jedinjenjima i ledom ugljik-dioksida. Raniji rad pod vodstvom Martina Cordinera iz NASA-inog centra Goddard već je utvrdio izrazito visoku koncentraciju ugljik-dioksida u ovom tijelu, a Protopapa ističe da 3I/ATLAS, uprkos početnim razlikama, u poređenju sa tim udaljenim svjetovima više ne djeluje neuobičajeno.
Ovi nalazi navode na zaključak da su osnovni gradivni elementi planeta oko drugih zvjezdanih sistema vrlo slični materijalima od kojih je građen Sunčev sistem, a postoji mogućnost i da je 3I/ATLAS zapravo odlomljeni dio većeg tijela nastao sudarom. Dalja posmatranja putem svemirskog teleskopa James Webb trebala bi razjasniti predstavlja li ova kometa tipičnog predstavnika međuzvjezdanih tijela ili specifičan izuzetak.
